Thẻ

Triết học

16 người theo dõi8 bài viết
Boethius và Niềm an ủi của Triết học
Triết học

Boethius và Niềm an ủi của Triết học

Mùa thu năm 523, trong phòng giam chờ ngày bị xử tử, một người từng quyền lực bậc nhất triều đình không viết thư biện hộ mà viết về…triết học.

·18 phút đọc·28.09.2026
21
Hypatia xứ Alexandria: Nữ triết gia và cái chết bi thảm
Triết học

Hypatia xứ Alexandria: Nữ triết gia và cái chết bi thảm

"Tương tự như Socrates, cái chết đã làm cho Hypatia trở nên…bất tử. Từ thế kỷ XVIII trở đi, bà nhiều lần được nhắc lại để phục vụ những vấn đề trí thức và chính trị của các thời đại khác nhau."

·15 phút đọc·22.09.2026
21
Bertrand Russell và "Con gà quy nạp"
Triết học

Bertrand Russell và "Con gà quy nạp"

Làm sao một con gà có thể tin được rằng nó sẽ không bị chủ làm thịt?

·8 phút đọc·06.09.2026
4
Vai trò của Logic trong Nhận thức luận
Triết học

Vai trò của Logic trong Nhận thức luận

Mỗi khi biện minh cho một niềm tin bằng lý do hay bằng chứng, ta đang suy luận. Logic và nhận thức luận vì thế gắn với nhau chặt hơn ta tưởng.

·16 phút đọc·25.08.2026
"Anh đã làm được như người ta chưa mà nhận xét?" - Phần 2
Triết học

"Anh đã làm được như người ta chưa mà nhận xét?" - Phần 2

Chê một bộ phim, ta dễ bị hỏi “Anh đã làm được bộ phim nào chưa mà dám chê?”. Nhưng khen bộ phim ấy, có ai bị hỏi “đã làm được phim nào chưa mà dám khen?”

·10 phút đọc·24.08.2026
Bài dịch: Luận về độ mạnh của các định lý - Terence Tao
Triết học

Bài dịch: Luận về độ mạnh của các định lý - Terence Tao

Dịch từ nguyên tác On the Strength of Theorems của Terence Tao (giáo sư toán học tại UCLA), đăng trên blog What's New (terrytao.wordpress.com) ngày 29/7/2014. Bài viết từng được đăng lần đầu trên Google Buzz ngày 5/9/2010.

·6 phút đọc·19.08.2026
2
Aristotle có thật sự chống lại Plato?
Triết học

Aristotle có thật sự chống lại Plato?

Trong lịch sử triết học phương Tây, hiếm có cặp thầy trò nào nổi tiếng hơn Plato và Aristotle.

·19 phút đọc·15.08.2026
2
"Anh đã làm được như người ta chưa mà nhận xét?"
Triết học

"Anh đã làm được như người ta chưa mà nhận xét?"

Trong những trường hợp này, thuộc tính của người phát biểu được đưa vào như một lý do để đánh giá nội dung người đó phát biểu.

·12 phút đọc·10.08.2026
71
Liên quan

Loạt bài liên quan

Tất cả loạt bài
Các chiến lược hậu-Quinean và kết luận
Phân biệt giữa câu phân tích và câu tổng hợp Bài 3

Các chiến lược hậu-Quinean và kết luận

Ý nghĩa và khái niệm là một chuyện; thực tại lại là một chuyện hoàn toàn khác.

·45 phút đọc·30.10.2026
1
Vì sao liệt kê không phải là câu trả lời cho bản chất?
Về Euthyphro của Plato Bài 2

Vì sao liệt kê không phải là câu trả lời cho bản chất?

Ông không hỏi về một hay hai hành động mộ đạo, mà hỏi về eidos, cái làm cho mọi hành động mộ đạo đều là mộ đạo.

·12 phút đọc·29.10.2026
Các vấn đề đối với sự phân biệt
Phân biệt giữa câu phân tích và câu tổng hợp Bài 2

Các vấn đề đối với sự phân biệt

Hoặc, như đôi khi người ta diễn đạt, sự khác biệt giữa một cuốn từ điển và một cuốn bách khoa toàn thư là gì?

·48 phút đọc·27.10.2026
Vụ kiện của Euthyphro
Về Euthyphro của Plato Bài 1

Vụ kiện của Euthyphro

Theo nguyên tắc, nếu một người tuyên bố rằng họ biết rõ điều gì hợp với thần luật, và dám hành động bất chấp họ hàng khuyên răn, thì người đó phải giải thích được điều gì hay nguyên tắc nào khiến một hành vi thuộc loại hosion, tức hợp với thần luật.

·11 phút đọc·25.10.2026
2
Sự phân biệt mang tính trực giác và những kỳ vọng cao
Phân biệt giữa câu phân tích và câu tổng hợp Bài 1

Sự phân biệt mang tính trực giác và những kỳ vọng cao

Việc phân tích thuật ngữ hay khái niệm quan trọng như “đối tượng vật chất”, “nguyên nhân”, “tự do”, hay [thậm chí] “tri thức” hóa ra lại phức tạp hơn các triết gia nghĩ.

·37 phút đọc·16.10.2026
1
Ngụy biện là gì?
Về Organon của Aristotle Bài 7

Ngụy biện là gì?

Lập luận “Những gì chưa mất thì vẫn còn; anh chưa mất cái sừng nào; vậy anh còn sừng.” có vấn đề gì?

·16 phút đọc·15.10.2026
1
Phép biện chứng là gì?
Về Organon của Aristotle Bài 6

Phép biện chứng là gì?

Phần lớn cuộc suy tư triết học không bắt đầu từ những nguyên lý tất yếu, mà từ những điều người ta vẫn tin. Vậy làm sao lập luận từ đó mà không tự mâu thuẫn?

·16 phút đọc·12.10.2026
Tri thức khoa học là gì?
Về Organon của Aristotle Bài 5

Tri thức khoa học là gì?

Biết rằng một điều đúng vẫn chưa đủ. Với Aristotle, chỉ khi nắm được vì sao nó không thể khác đi, ta mới thật sự có tri thức khoa học.

·12 phút đọc·04.10.2026
1
Suy luận hợp lệ có hình thức như thế nào?
Về Organon của Aristotle Bài 4

Suy luận hợp lệ có hình thức như thế nào?

Với Prior Analytics, Aristotle lần đầu tiên dựng nên một lý thuyết có hệ thống về suy luận: điều gì khiến một kết luận buộc phải theo sau từ những tiền đề đã cho?

·15 phút đọc·30.09.2026
11
Mệnh đề là gì?
Về Organon của Aristotle Bài 3

Mệnh đề là gì?

“Người” tự nó không khẳng định điều gì; nhưng “Socrates là một người” thì có thể đúng hoặc sai. Điều gì đã xảy ra giữa hai cách nói ấy?

·16 phút đọc·24.09.2026
2
Với Aristotle, thế giới được phân loại thế nào?
Về Organon của Aristotle Bài 2

Với Aristotle, thế giới được phân loại thế nào?

Trước khi hỏi một lập luận đúng hay sai, phải hỏi điều này trước: khi ta nhắc đến một sự vật, ta có thể đang nói về nó theo những cách nào?

·22 phút đọc·18.09.2026
1
Tổng quan về Organon
Về Organon của Aristotle Bài 1

Tổng quan về Organon

Organon nghĩa là “công cụ”. Trước khi đi vào những câu hỏi lớn của triết học, Aristotle dành thời gian rèn chính công cụ ấy: khả năng lập luận.

·10 phút đọc·14.09.2026
2
Theo Aristotle, Philia nghĩa là gì?
Nicomachean Ethics của Aristotle Bài 5

Theo Aristotle, Philia nghĩa là gì?

Aristotle dành trọn hai quyển của Nicomachean Ethics cho philia. Nhưng thứ “tình bạn” ông bàn tới rộng hơn nhiều so với điều ta vẫn gọi bằng chữ ấy.

·15 phút đọc·09.09.2026
31
Theo Aristotle, Trung Dung là gì?
Nicomachean Ethics của Aristotle Bài 4

Theo Aristotle, Trung Dung là gì?

Sợ hãi có thể quá mức hoặc quá ít; chi tiêu có thể phung phí hoặc keo kiệt. Với Aristotle, cả hai thái cực đều là thất bại, và phẩm hạnh nằm ở điểm trung dung.

·16 phút đọc·08.09.2026
Làm cách nào để rèn luyện phẩm hạnh?
Nicomachean Ethics của Aristotle Bài 3

Làm cách nào để rèn luyện phẩm hạnh?

Ném một hòn đá lên mười ngàn lần, nó vẫn không học được cách bay. Còn con người thì có thể. Vậy ta trở thành người tốt bằng cách nào?

·9 phút đọc·30.08.2026
Điều gì làm nên một đời sống hạnh phúc?
Về Cộng Hòa của Plato Bài 6

Điều gì làm nên một đời sống hạnh phúc?

Nếu kẻ bất công có quyền lực, của cải và danh tiếng, vì sao ta vẫn nên sống công chính? Câu trả lời của Plato: kẻ bất công không phải người tự do nhất, mà là người lệ thuộc nhất.

·20 phút đọc·23.08.2026
Về sự Suy đồi của Thành quốc
Về Cộng Hòa của Plato Bài 5

Về sự Suy đồi của Thành quốc

"For extreme freedom probably cannot lead to anything but a change to extreme slavery." – Republic, 564a

·17 phút đọc·23.08.2026
"Điều Thiện" là gì?
Về Cộng Hòa của Plato Bài 4

"Điều Thiện" là gì?

"The good is not being, but superior to it in rank and power." (Republic 509b)

·22 phút đọc·23.08.2026
Vì sao Triết gia nên là người cai trị?
Về Cộng Hòa của Plato Bài 3

Vì sao Triết gia nên là người cai trị?

“Trừ khi các triết gia trở thành vua…, các thành quốc sẽ không chấm dứt những tai họa của mình.” Nhưng trước hết, với Plato, triết gia là ai?

·14 phút đọc·23.08.2026
"Công lý" tồn tại ở đâu?
Về Cộng Hòa của Plato Bài 2

"Công lý" tồn tại ở đâu?

Tìm công lý trong một con người giống như đọc những dòng chữ rất nhỏ. Vì thế Socrates dựng một thành quốc bằng lời, nơi “chữ lớn” dễ đọc hơn.

·12 phút đọc·23.08.2026
Vì sao Plato đặt câu hỏi về "Công lý"?
Về Cộng Hòa của Plato Bài 1

Vì sao Plato đặt câu hỏi về "Công lý"?

Cộng hòa không mở đầu bằng bản thiết kế một thành quốc lý tưởng, mà bằng một câu hỏi: nếu sống công chính chẳng đem lại lợi ích gì, ta có nên sống công chính không?

·14 phút đọc·23.08.2026
Ergon và Aretē
Nicomachean Ethics của Aristotle Bài 2

Ergon và Aretē

Tuy nhiên, xác định được mục đích tối hậu vẫn chưa giải quyết được câu hỏi: để đạt được eudaimonia ta phải sống như thế nào?

·17 phút đọc·17.08.2026
11
Với Aristotle, hạnh phúc (eudaimonia) là gì?
Nicomachean Ethics của Aristotle Bài 1

Với Aristotle, hạnh phúc (eudaimonia) là gì?

Có một điều thú vị trong triết học, rằng những câu hỏi ngắn gọn như “X là gì?” thường chỉ tốn vài giây để viết ra, nhưng lại phải dành ra…cả cuộc đời để trả lời. Và điều đó cũng đúng với câu hỏi về Hạnh phúc.

·13 phút đọc·16.08.2026
3
Quyền riêng tư

Lyceum dùng số liệu phân tích để hiểu cách trang được sử dụng, và đo hiệu quả quảng cáo giới thiệu chương trình. Hai mục đích được hỏi riêng, và chỉ thu thập khi có sự đồng ý.